حقوقدانان جنبش سبز مردم ايران

آوریل 6, 2015

حق غنی سازی از دید حقوق بین الملل

Filed under: 1 — Iranian Lawyers for the Green Movement @ 9:22 ب.ظ.

دانلود فایل پی دی اف:

Enrichment Right_2015 04 05

.

مقاله کوتاه حاضر به این سوال می پردازد که آيا ايران حق غنی سازی را در چارچوب توافقات کلی لوزان به دست آورد يا اين که از ابتدا آن را داشت.

بیانیه های نماینده اتحادیه اورپا و آقای ظریف در پايان مذاکرت اخير در لوزان چیز زیادی نداشت و حتی یک بیانیه مشترک هم نبود و اساسا اهمیت چندانی هم نداشت. آن چه مهم بود توافقات پشت پرده ای بود که زودتر از تصور به وسیله سایت رسمی وزارت امور خارجه آمریکا به عنوان «متن محتوا»ی توافق یا «فکت شیت» بر روی خروجی این سایت قرار گرفت.

بر اساس این سند چهار صفحه ای(1)، ایران امتیازات وسیع و متعددی را به طرف های مذاکره کننده واگذار کرد که حتی از حوزه هسته ای هم فراتر رفت و به تسلیحات معمولی و بازرسی های محمولات و بسیاری موارد دیگر هم کشیده شد. تمامی خطوط قرمز تعيين شده توسط آقای خامنه ای با مسافتی بسیار زیاد زیر پا گذاشته شد. در برابر این امتيازدهی هائی که باعث حيرت برخی از ناظران شد(2)، يک برنامه مشروط برای تعلیق برگشت پذير بخشی از تحریم ها با زمان بندی مبهم و منوط به انجام تمام اقدامات توسط ایران در برچیدن بخش اصلی برنامه هسته ای اش در چارچوب توافقات کلی، مورد توافق قرار گرفت.

اکنون که ظاهراً سیاست آقای خامنه ای بر اين قرار گرفته که فعلاً از انظار مخفی بماند تا ائمه جمعه با تمجید از نتايج مذاکرات لوزان جاده را برای اين وادادگی وسیع آماده کنند و حتی اجازه داده دستگاه تبليغاتی و کنترل افکار نظام از آقای ظريف يک چهره ملی، سیاستمدار و مدبر بسازند، لازم است دستمایه هائی هم برای اين سیاست فراهم کنند. اما افسوس که در متن محتوای چارچوب توافقات کلی، چيزی بجز امتيازدهی های عجيب و غريب مشاهده نمی شود. به قول يکی از ناظران سياسی، اگر قرار بود آمريکا بجای مذاکره، به ایران نامه ای بنویسد و به طور یک طرفه فقط دستور بدهد، به سختی می توانست دستوراتی بیشتر از آن چه در توافقات کلی آمده در آن بگنجاند.

بنابراین برای دستگاه تبليغاتی جمهوری اسلامی بهترین و شاید تنها مستمسک، قضیه حق غنی سازی است. در حال حاضر مکرراً شنیده می شود افراد حتی تحصیلکردگان دانشگاهی به دلیل ناآگاهی از مقدمات موازین بین المللی حاکم، تصور می کنند که توافقات کلی اخیر حق ایران در غنی سازی را به رسمیت شناخته است. و اين تاکتيک نظام حتی در میان مخالفان آقای خامنه ای و جمهوری اسلامی اثر هم داشته است.

حقيقت امر اين است که به استناد تصریح ماده چهار قرارداد منع تکثير سلاح های هسته ای (ان پی تی) اين حق برای هر کشور طرف متعاهد در اين معاهده به رسمیت شناخته شده است. ماده چهار ان پی تی اشعار می دارد:

«هيچ چيز در اين معاهده نبايد به گونه ای تفسير شود که حق لاينفک تمامی طرف های متعاهد در اين معاهده در خصوص تحقیق توسعه، ساخت و استفاده از انرژی هسته ای برای مقاصد صلح آميز را بدون تبعيض و در راستای مواد يک و دو معاهده حاضر تحت تاثير قرار دهد.»

“Nothing in this Treaty shall be interpreted as affecting the inalienable right of all the Parties to the Treaty to develop research, production and use of nuclear energy for peaceful purposes without discrimination and in conformity with articles I and II of this Treaty.”

رويه کشورها نشان می دهد که برخی در آمريکا، انگلیس و فرانسه، به دلیل انحصارطلبی های بازرگانی و ملاحظات امنیتی، در گذشته سعی داشتند غنی سازی را از شمول ماده چهار خارج سازند. اما رویه ساير کشورها در طول حیات ان پی تی(3)، حتی رويه خود سازمان بین المللی انرژی اتمی (4) و تقريباً هر چه کتاب و مقاله در خصوص ان پی تی نگارش شده است، غنی سازی را جزئی از حقوق لاینفک کشورهای متعاهد می دانند.

بنابراین، حق ايران در خصوص غنی سازی از زمانی که ايران به اين معاهده پيوست، به طور خودکار برای ايران وجود داشت و نيازی به گرفتن آن وجود نداشت و هر گونه ادعای خلاف اين موضوع فاقد مبنای حقوقی است و صرفاً کاربردی تبلیغاتی و اغوا کننده برای اشخاص ناآشنا با اين مسائل دارد که البته بايد اذعان کرد اثرات نسبتاً وسيعی هم در ميان مردم داشته است. البته اين مسئله را باید اضافه نمود که در سال های اخير به دليل رو شدن مخفی کاری ها و تخلفات آشکار و غير قابل انکار جمهوری اسلامی در مسئله هسته ای، از جمله عدم اطلاع رسانی به آژانس در مورد پروژه های متعدد مخفی اتمی و غيره، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه هائی در خصوص محدود سازی یا تعلیق حقوق ايران در برنامه های هسته ای که طبيعتاً غنی سازی بخشی از آن بوده است را صادر نمود تا ايران نسبت به شفاف سازی و انجام تعهدات خود تحت ان پی تی اقدامات لازم را معمول دارد. بدیهی است اگر جمهوری اسلامی از ابتدا ندانم کاری و مخفی کاری نداشت، و يا حتی پس از آن عقلائی رفتار می کرد و نسبت به انجام تعهدات قانونی خود وفق ان پی تی عمل می کرد، اساساً اين تعلیقات و محدوديت ها به وجود نمی آمد.

به هر حال، حق غنی سازی برای هر کشور متعاهد که تعهدات خود را بدرستی انجام دهد، نياز به اخذ ندارد و جزء لاینفک حقوق هسته ای کشورهای طرف معاهده ان پی تی است.

شهاب شباهنگ

یکی از حقوقدانان جنبش سبز مردم ايران

هفدهم فروردین 1394 برابر با ششم آوریل 2015

پا نوشت ها:

(1) ترجمه فارسی آن در: https://greenlawyers.wordpress.com/2015/04/05/jcpoa_april-2015

(2) به عنوان مثال نگاه کنید به:

blogs.cfr.org/levi/2015/04/02/five-thoughts-on-the-iran-nuclear-framework-agreement

(3) به عنوان مثال نگاه کنید به رویه های مندرج در:

Zhang, Xinjun. The Riddle of ‘Inalienable Right’ in Article IV of the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons: Intentional Ambiguity”, Chinese Journal of International Law, Vol. 5, Iss. 3, pp 647-662.

(4) به عنوان مثال نگاه کنید به مباحث کنفرانس پنج سالانه بازبینی قرارداد ان پی تی در سال 2000:

http://www.armscontrol.org/print/690

بازگشت به صفحه اصلی

بازگشت به صفحه اصلی

Advertisements

نوشتن دیدگاه »

هنوز دیدگاهی داده نشده است.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

ساخت یک وب‌گاه یا وب‌نوشت رایگان در وردپرس.کام.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: